The post การฉายรังสีเทคนิคSBRTมะเร็งตับอ่อน appeared first on โรงพยาบาลเฉพาะทางมะเร็งแคนเซอร์อลิอันซ์ ศรีราชา.
]]>
การฉายรังสี เทคนิค SBRT ในมะเร็งตับอ่อน
แพทย์ผู้ใหญ่ท่านหนึ่ง ปรึกษาเกี่ยวกับเทคนิคการรักษาด้วยรังสี แพทย์ท่านนี้ได้พูดกับผมว่า ตลอดเวลาที่ผ่านมา เขามีความรู้สึกว่า การฉายรังสี ก็คือ การฉายรังสี ฉายที่ไหน ก็เหมือนกัน
วันนี้ท่านได้ศึกษาพบว่า มีความแตกต่างมากมายทั้งเรื่องเครื่องมือ และเทคนิค รวมทั้งความชำนาญของรังสีแพทย์ ที่เป็นผู้กำหนดเป้าหมาย และควบคุมภาวะแทรกซ้อน ในเนื้อเยื่อปกติที่อยู่โดยรอบ
ผมจึงจะนำเรื่องมะเร็งตับอ่อนที่ท่านปรึกษา มาเป็นตัวอย่างในการแสดงความแตกต่างของเทคนิคของรังสี เพื่อเป็นประโยชน์ในการเลือกการรักษา และวิเคราะห์ ผลการวิจัย
เริ่มง่ายๆ ด้วยในอดีตเราใช้รังสีโคบอลท์ ซึ่งมีพลังงานในการทะลุทะลวงที่ต่ำ ขอบรังสีที่ไม่คมชัด จึงมีภาวะแทรกซ้อนได้มาก เหมือกับการมีดเล็กๆ ทื่อๆ ไปเฉือนเนื้อ ก็จะเกิดความชอกช้ำ และ ต้องเชือดหลายครั้งกว่าจะขาด
ต่อมาก็เป็นเครื่องเร่งอนุภาคที่มีอำนาจการทะลุทะลวง ได้ลึกกว่า และ ด้วยระบบการวางแผนการฉายรังสี ด้วยคอมพิวเตอร์ จึงเป็นที่มาของ รังสีสามมิติ ทำให้การฉายรังสีรักษามะเร็งมีประสิทธิภาพมากขึ้น
แต่… การฉายรังสีสามมิติส่วนใหญ่ ยังเป็นการฉายรังสีจำนวนครั้งที่สูง (25-35 ครั้ง) ปริมาณรังสีต่อครั้งต่ำ ซึ่งจะดีมากในมะเร็งศีรษะและลำคอ เช่น มะเร็งหลังโพรงจมูก มะเร็งช่องปาก หรือมะเร็งที่มีการแบ่งตัวเร็วและตอบสนองไว ส่วนกลุ่มที่ดื้อต่อรังสี และตอบสนองช้า เราต้องการปริมาณรังสีต่อครั้งที่สูง เช่น มะเร็งต่อมลูกหมาก มะเร็งตับอ่อน เป็นต้น
บทความที่น่าสนใจ
โรงพยาบาลเฉพาะทางมะเร็งแคนเซอร์อลิอันซ์ ศรีราชา โรงพยาบาลเปิดทุกวัน เวลา 08:00 – 20:00 น.
The post การฉายรังสีเทคนิคSBRTมะเร็งตับอ่อน appeared first on โรงพยาบาลเฉพาะทางมะเร็งแคนเซอร์อลิอันซ์ ศรีราชา.
]]>The post การฉายรังสีSBRTหรือรังสีร่วมพิกัดในการรักษามะเร็งตับ appeared first on โรงพยาบาลเฉพาะทางมะเร็งแคนเซอร์อลิอันซ์ ศรีราชา.
]]>
การฉายรังสี SBRT หรือรังสีร่วมพิกัดในการรักษามะเร็งตับ
การฉายรังสี SBRT หรือรังสีร่วมพิกัดในการรักษามะเร็งตับ
เป็นที่ยอมรับกันว่าโอกาสการหายจากมะเร็งตับ คือ การค้นพบก้อนที่มีขนาดเล็กและผ่าตัดได้ แต่ประเด็นสำคัญ คือผู้ป่วยมักมาพบแพทย์ในระยะที่เป็นมากเกินกว่าการผ่าตัด วิธีการรักษาที่ดีที่สุดวิธีหนึ่งในกลุ่มที่ผ่าตัดไม่ได้และเป็นมาตรฐานในปัจจุบัน คือการใช้ RFA ซึ่งเป็นการใช้เข็มนำคลื่นความถี่วิทยุระดับสูง เข้าในก้อน เหนี่ยวนำให้เกิดความร้อนที่สูงเพียงพอในการทำลายเซลล์มะเร็ง
ด้วยความก้าวหน้าทางเทคโนโลยีการฉายรังสี จากรังสี 2 มิติ เป็นรังสี 3 มิติ และต่อมาที่ได้ยินกันทั่วไป คือ IMRT ที่เป็นมาตรฐานหลักในการรักษามะเร็งทั่วไป จนกระทั่งสิ่งที่เรียกว่า รังสีศัลยกรรม หรือการผ่าตัดด้วยรังสี ซึ่งในระยะเริ่มแรก เราจะได้ยินที่สมอง เรียกว่า Gamma-knife และ X-Knife
ในปัจจุบัน การรวมรังสีที่จุดใดจุดหนึ่งที่ทำให้เกิดสภาพเหมือนการผ่าตัดได้ใช้ในอวัยวะต่างๆ ที่อยู่ในบริเวณลำตัว ที่เรียกว่า SBRT หรือ Stereotactic body radiation เริ่มแพร่หลายและมีการใช้รักษาในหลายอวัยวะโดยเฉพาะเรื่องมะเร็งตับ
รายงานที่น่าสนใจ เมื่อเดือน มีนาคม 2020 ซึ่งเป็นการศึกษาร่วมของ Nalee Kim กับคณะ จาก 7 โรงพยาบาลในกลุ่มประเทศเอเซีย ได้แก่ เกาหลี ไต้หวัน อ่องกง จีน และญี่ปุ่น เป็นการศึกษาเปรียบเทียบ ระหว่าง stereotactic body radiation therapy (SBRT) and radiofrequency ablation (RFA) ในมะเร็งตับที่ผ่าตัดไม่ได้ ในประเทศเอเซีย
ในรายงานเป็นการศึกษาย้อนหลัง ในผู้ป่วย2,064 ราย โดย 1,568 and 496 i ในกลุ่ม RFA และ SBRT ตามลำดับ พบว่า SBRTให้การควบคุมโรคที่ดีกว่าการใช้RFA ในขณะที่ ภาวะแทรกซ้อนและอัตราการอยู่รอดเท่ากัน แต่เนื่องจากรายงานนี้เป็นการศึกษาข้อมูลย้อนหลังยังมีความต่างในลักษณะทางคลินิค ซึ่งหากนับในผู้ป่วยทั้งหมด RFA จะมีผลการรักษาที่ดีกว่า คณะผู้รายงานจึงได้มีการปรับกรองกลุ่มผู้ป่วยที่มีลักษณะใกล้เคียงกัน ผลพบว่าผลการรักษา ด้วย SBRT ในเรื่องการควบคุมโรคดีกว่าอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ
อย่างไรก็ตามจึงเป็นอีกก้าวหนึ่งที่สำคัญในบทบาทของ SBRT ในการรักษามะเร็งตับ โดยเฉพาะในรายที่ก้อนมีขนาดมากกว่า 3 ซม. บริเวณใต้โดมกระบังลม หรือ segment 8
สรุปแล้ว SBRT เป็นอีกทางเลือกหนึ่งในการรักษามะเร็งตับ ในกลุ่มที่ผ่าตัดไม่ได้ โดยเฉพาะในกลุ่มที่มีความ เสี่ยงที่จะกลับเป็นใหม่ ในก้อนที่มีขนาด เกิน 3 ซม.หรือ ทำได้ยากเสี่ยงต่อภาวะแทรกซ้อน เช่น ก้อนใหญ่, อยู่ใต้กระบังลม,อยู่ลึกเข้าไปในส่วนกลาง หรือ กลุ่มที่กลับเป็นใหม่หลังการได้ยาและการอุดหลอดเลือดแดงแล้ว
โดยส่วนตัวของผมแล้ว การใช้หลายวิธีร่วมกันอาจจะน่าสนใจ เช่น การให้ยาเคมีบำบัดพร้อมกับการอุดเส้นเลือด ที่เรียกว่า chemoembolization ต่อด้วย SBRT เลยหรือ การให้ยามุ่งเป้าที่มีรายงานเพิ่มอัตราการอยู่รอดได้ อย่างไรก็ตาม ในปัจจุบันยังไม่มีข้อสรุปที่ดีเพียงพอว่าในกลุ่มมะเร็งตับที่ผ่าตัดไม่ได้การรักษาใดจะเป็นสิ่งที่ดีที่สุด ดุลยพินิจของแพทย์ ผู้ดูแล และความพร้อมของผู้ป่วยและสถานพยาบาลจะเป็นองค์ประกอบร่วมในการตัดสินใจ ความแผนการรักษาผู้ป่วยครับ
ศ.นพ.พิทยภูมิ ภัทรนุธาพร
บทความที่น่าสนใจ
The post การฉายรังสีSBRTหรือรังสีร่วมพิกัดในการรักษามะเร็งตับ appeared first on โรงพยาบาลเฉพาะทางมะเร็งแคนเซอร์อลิอันซ์ ศรีราชา.
]]>The post การรักษามะเร็งตับอ่อนด้วยรังสีรักษาเทคนิคSBRT appeared first on โรงพยาบาลเฉพาะทางมะเร็งแคนเซอร์อลิอันซ์ ศรีราชา.
]]>การรักษา มะเร็งตับอ่อนด้วยรังสีรักษาเทคนิค SBRT
การรักษามะเร็งตับอ่อนด้วยรังสีรักษาเทคนิค SBRT ที่ โรงพยาบาลแคนเซอร์อลิอันซ์ ศรีราชา
ผู้ป่วยอายุ 78 ปี มาด้วยอาการตัวเหลือง และติดเชื้อในทางเดินน้ำดี ได้รับการวินิจฉัยเป็น มะเร็งบริเวณหัวของตับอ่อน แต่มีข้อจำกัดในการผ่าตัดรักษา เนื่องจากอายุที่มาก และมีโรคประจำตัวเป็นเส้นเลือดหัวใจตีบ และเบาหวาน จึงมาปรึกษาที่โรงพยาบาลเพื่อพิจารณาการรักษาด้วยรังสีรักษา
ทีมแพทย์ โรงพยาบาลแคนเซอร์อลิอันซ์ พิจารณาให้การรักษาด้วยรังสีรักษาเทคนิค SBRT ซึ่งเป็นเทคนิคที่เสมือนการผ่าตัด ในกรณีที่ผู้ป่วยไม่สามารถรับการผ่าตัดได้ โดยเป็นการให้รังสีปริมาณรังสีสูง ในบริเวณที่จำเพาะแม่นยำ สามารถฉายรังสีในจำนวนครั้งที่น้อยเพียง 6 ครั้งเท่านั้น
ภายหลังการรักษา 3 เดือน ผู้ป่วยอาการดีขึ้นตามลำดับ ผลเลือดระดับเหลืองลดลงสู่ระดับปกติ และระดับสารบ่งชี้มะเร็งลดลงเป็นที่น่าพอใจ
เป็นความภาคภูมิใจที่เราสามารถเพิ่มการเข้าถึงการรักษา ด้วยเทคนิคการรักษาที่ทันสมัย นับเป็นก้าวสำคัญในการรักษามะเร็งในภาคตะวันออกของประเทศไทย
ศ.นพ.พิทยภูมิ ภัทรนุธาพร และทีม
บทความที่น่าสนใจ
โรงพยาบาลเฉพาะทางมะเร็งแคนเซอร์อลิอันซ์ ศรีราชา โรงพยาบาลเปิดทุกวัน เวลา 08:00 – 20:00 น.
contact@canceralliance.co.th
The post การรักษามะเร็งตับอ่อนด้วยรังสีรักษาเทคนิคSBRT appeared first on โรงพยาบาลเฉพาะทางมะเร็งแคนเซอร์อลิอันซ์ ศรีราชา.
]]>The post ทำไมต้องฉายรังสีในผู้ป่วยมะเร็งลำไส้ใหญ่ ที่มีการกระจายแล้ว appeared first on โรงพยาบาลเฉพาะทางมะเร็งแคนเซอร์อลิอันซ์ ศรีราชา.
]]>ทำไมต้องฉายรังสีในผู้ป่วย มะเร็งลำไส้ใหญ่ ที่มีการกระจายแล้ว
ทำไมต้องฉายรังสีในผู้ป่วย มะเร็งลำไส้ใหญ่ ที่มีการกระจายแล้ว
วันนี้ได้รับผู้ป่วย ที่ทั้งผู้ป่วยและญาติทราบดีว่าเป็นมะเร็งลำไส้ส่วนตรงในระยะแพร่กระจาย คือ มีการกระจายไปที่ตับและตัดสินใจที่จะไม่รักษาอะไรเนื่องจากผู้ป่วยอายุมากแล้ว
ผมได้ให้คำแนะนำว่าควรฉายรังสีญาติจึงตั้งคำถามที่น่าสนใจว่าฉายทำไมอยากให้ ผู้ป่วยจากไปอย่างสงบ จึงเป็นที่มาของบทความนี้ เป็นธรรมชาติของคนเรา ที่จะต้องไปถึงจุดๆหนึ่ง และต้องจากไป หลายครั้งการดิ้นรนรักษามีแต่สร้างความลำบากให้กับผู้ป่วยจนมีคำว่าการุณยฆาตสิทธิผู้ป่วย การจากไปอย่างสงบมีศักดิ์ศรี Living will หรือ พินัยกรรมชิวิต เป็นต้น
แต่ในรายนี้ ผมประเมินอวัยวะสำคัญ เช่น ปอด แม้แต่ที่ตับก็ยังไม่เป็นเหตุแห่ง การจากไป แต่ปัญหา คือ การมีเลือดออก การปวด และการอุดตันจากก้อนที่กำลังเดินหน้าแสดงอาการซึ่งนับวันจะรุนแรงมากขึ้น โดยเรามีรายงานการศึกษาที่แสดงชัดเจนว่ามะเร็งลำไส้ ส่วนตรงระยะลุกลามหรือกลับเป็นใหม่ จะมีอาการ ตั้งแต่ปวด เลือดออก และการมีก้อน
การฉายรังสี สามารถลดอาการ ดังกล่าวได้ ถึง 75% โดยเฉลี่ย และรายงานล่าสุดในปี 2019 ( Qi Liu1, J Cancer 2019; 10(5):1216-1225. ) ซึ่งเป็น การศึกษาย้อนหลัง ในผู้ป่วย 8,851 ราย ที่มีการกระจายจากมะเร็งลำไส้ใหญ่ พบว่า กลุ่มที่ได้รับการรังสีจะมีอัตราการอยู่รอดที่สูงกว่าอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ แม้ในรายนี้ เราจะไม่หวังในเรื่องอัตราการอยู่รอดเป็นหลัก แต่ก็พอจะยืนยันประโยชน์ใน การฉายรังสีเพื่อคุณภาพชีวิตที่ดีในช่วงระยะเวลาที่เหลืออยู่
ซึ่งการตัดสินใจจะเป็นอย่างไร จะต้องเป็นองค์ประกอบร่วมกันของแพทย์ ผู้ป่วยและญาติ ที่จะเป็นหนึ่งเดียวกัน ของทีมสู้มะเร็งครับ
ศ.นพ.พิทยภูมิ ภัทรนุธาพร
บทความที่น่าสนใจ
โรงพยาบาลเฉพาะทางมะเร็งแคนเซอร์อลิอันซ์ ศรีราชา โรงพยาบาลเปิดทุกวัน เวลา 08:00 – 20:00 น.
contact@canceralliance.co.th
The post ทำไมต้องฉายรังสีในผู้ป่วยมะเร็งลำไส้ใหญ่ ที่มีการกระจายแล้ว appeared first on โรงพยาบาลเฉพาะทางมะเร็งแคนเซอร์อลิอันซ์ ศรีราชา.
]]>The post SBRT มะเร็งปอด appeared first on โรงพยาบาลเฉพาะทางมะเร็งแคนเซอร์อลิอันซ์ ศรีราชา.
]]>SBRT ในมะเร็งปอดปี 2020 เพิ่มอัตราอยู่รอดผู้ป่วยมะเร็งปอด เพิ่มผลภูมิคุ้มกันบำบัด
SBRT ในมะเร็งปอดปี 2020 เพิ่มอัตราอยู่รอดผู้ป่วยมะเร็งปอด เพิ่มผลภูมิคุ้มกันบำบัด
SBRT เริ่มเป็นข่าว New Treatments, New Hope หรือ แนวทางการรักษาใหม่ ความหวังใหม่ ในผู้ป่วยมะเร็งปอด ชนิด non-small cell lung cancer ตั้งแต่ ปี 2016 ในการประชุมสมาคมมะเร็งวิทยา ประเทศอเมริกา (American Society for Radiation Oncology)
SBRT หรือ การฉายรังสีร่วมพิกัด เป็นวิธีการฉายรังสีเทคนิคพิเศษที่แตกต่างจากการฉายรังสีทั่วไป เป็นการรวมลำรังสีไปยังก้อนเนื้องอกโดยต้องอาศัยการใช้ภาพเอกซเรย์คอมพิวเตอร์ เพื่อกำหนดตำแหน่งเป้าหมายการรักษา
การฉายรังสีร่วมพิกัด เป็นที่รู้จักกันดี ในเรื่องรังสีศัลยกรรมร่วมพิกัด (Stereotactic radiosurgery ) ในการรักษาเนื้องอกสมอง หรือ ก้อนในบริเวณศีรษะ โดยให้การฉายรังสีเพียง 1-5 ครั้ง ต่อมาพัฒนามาเป็น รังสีร่วมพิกัดบริเวณลำตัว (Stereotactic body radiation therapy ) เป็นการฉายรังสีปริมาณสูงที่ก้อนเนื้องอกบริเวณลำตัวเช่น ปอด ตับ ไตหรือต่อมลูกหมาก เป็นต้น โดยใช้การฉายรังสี 1-5 คร้ง เช่นกัน
โดยรายงานแรก เป็นรายงานการศึกษาจาก Veterans Affairs Central Cancer Registry ระหว่างปี 2001 และ 2010. จากจำนวนผู้ป่วย 3,012 คน แบ่งเป็น 468 ที่ได้รับการฉายรังสีในเทคนิค SBRT และ 1,203 ราย ที่ได้รับการฉายเทคนิคปกติ ในผู้ป่วยมะเร็งปอดระยะที่ 1 พบว่า เพิ่มอัตราการอยู่รอดที่ระยะ 4 ปี เป็น 2 เท่า เมื่อเทียบกับการฉายรังสีทั่วไป 53.2% :28.3% และอัตราการอยู่รอดที่เพิ่มขึ้น จาก 40% เป็น 60 % ในผู้ป่วยมะเร็งปอดระยะแรกๆ ที่มีข้อจำกัด ไม่สามารถผ่าตัดได้
ทำให้ปัจจุบัน การใช้ , SBRT โดยการฉาย 1-5 ครั้งกลายเป็นมาตรฐานในการฉายรังสีในผู้ป่วยที่ผ่าตัดไม่ได้ แทนการฉายรังสีในหลายสัปดาห์ โดยเฉพาะในผู้ป่วยสูงอายุที่มีความเสี่ยงต่อการผ่าตัด
อย่างไรก็ตาม การผ่าตัด ก็ยังเป็นการรักษาหลักในผู้ป่วยระยะแรกๆที่สามารถผ่าตัดได้ และการใช้เทคนิค SBRT ก็ต้องพิจารณาความเหมาะสมของรอยโรค ซึ่งแพทย์ จะเป็นผู้พิจารณา
ครั้งต่อไป ผมจะนำเรื่องการเพิ่มผลภูมิคุ้มกันบำบัด ในมะเร็งปอด จากการฉายรังสีเทคนิค SBRT ที่มีรายงานในปี 2020 ซึ่งเป็นการเพิ่มความหวังของผู้ป่วยมะเร็งปอดครับ
ศ.นพ.พิทยภูมิ ภัทรนุธาพร
The post SBRT มะเร็งปอด appeared first on โรงพยาบาลเฉพาะทางมะเร็งแคนเซอร์อลิอันซ์ ศรีราชา.
]]>The post SBRT รังสีรักษาร่วมพิกัดมะเร็งระยะแพร่กระจาย appeared first on โรงพยาบาลเฉพาะทางมะเร็งแคนเซอร์อลิอันซ์ ศรีราชา.
]]>SBRT รังสีรักษาร่วมพิกัด ในมะเร็งระยะแพร่กระจาย
SBRT รังสีรักษาร่วมพิกัด ในมะเร็งระยะแพร่กระจาย
หลังจากที่มีบทความเรื่อง SBRT หรือรังสีร่วมพิกัดในมะเร็งปอด ก็มีคำถามจากท่านผู้อ่านเรื่องมะเร็งในระยะแพร่กระจาย จะมารักษาได้หรือไม่
โดยความเข้าใจในอดีต เมื่อมีการกระจายเกิดขึ้น การรักษาต้องเป็นการใช้ยา ซึ่งส่วนใหญ่เป็นยาเคมีบำบัด ในปัจจุบันก็จะมียามุ่งเป้า
แต่ต่อมา มีการค้นพบธรรมชาติ ที่แตกต่างกันของคำว่าแพร่กระจาย เพราะมีพยากรณ์โรคที่แตกต่างกัน ดังตัวอย่าง การรักษาด้วยการผ่าตัด ในหลายตำแหน่ง เช่น สมอง ปอด หรือตับ ซึ่งมีรายงานที่อัตราการอยู่รอดแตกต่างกันอย่างชัดเจน กับการไม่ผ่าตัด
จนกระทั่งในภายหลัง เกิดคำว่า Oligometaststasis ซึ่งแปลว่าเป็นการกระจายเล็กน้อย ซึ่งอธิบายได้ตามรูปภาพ ทางซ้ายรอยโรคเป็นเพียงตำแหน่งเดียว การรักษาด้วยการผ่าตัดหรือการฉายรังสี ก็จะเป็นบทบาทหลัก ก็จะเป็นเรื่องยาเคมีบำบัด การรักษาด้วยรังสี ก็จะเป็นเพียงการบรรเทาอาการ
ส่วนในภาพกลาง คือ คำว่า oligometaststais ซึ่งมีความหมายว่ากระจาย 3-5 ใน 1-2 อวัยวะ พวกนี้ ก็จะมีความหวังในการควบคุมโรคได้ ในอดีต เราคงไม่สามารถรักษาโรคเหล่านี้ได้ ในผู้ป่วยที่มีการกะจายดัวยรังสี แต่ในปัจจุบัน ด้วยรังสี ร่วมพิกัด SBRT จึงเป็นความหวัง และมีรายงาน เพิ่มขึ้นเรื่อยๆทั้งในตับ และปอด
ทั้งนี้ แพทย์ ทางรังสีมะเร็งวิทยา จะเป็นผู้พิจารณา ในผู้ป่วยที่มี สภาวะร่างกายที่ดี รอยโรคปฐมภูมิ ควบคุมได้ ขนาดรอยโรค และอวัยวะข้างเคียง ที่จะต้องปลอดภัย จากการให้รังสี เป็นสำคัญ ดังนั้น SBRT จึงอาจจะเป็นอีกหนึ่งทางเลือกในผู้ป่วยที่มีการกระจายของโรค ที่ปอดหรือ ตับ
ศ.นพ.พิทยภูมิ ภัทรนุธาพร
The post SBRT รังสีรักษาร่วมพิกัดมะเร็งระยะแพร่กระจาย appeared first on โรงพยาบาลเฉพาะทางมะเร็งแคนเซอร์อลิอันซ์ ศรีราชา.
]]>The post SBRT รังสีร่วมพิกัดมะเร็งต่อมลูกหมาก appeared first on โรงพยาบาลเฉพาะทางมะเร็งแคนเซอร์อลิอันซ์ ศรีราชา.
]]>SBRT รังสีร่วมพิกัด มะเร็งต่อมลูกหมาก
SBRT รังสีร่วมพิกัด มะเร็งต่อมลูกหมาก
การวินิจฉัยมะเร็งต่อมลูกหมาก ในผู้ป่วยที่มีอาการทางเดินปัสสาวะที่สงสัยมะเร็งต่อมลูกหมากควรได้รับการตรวจวินิจฉัยดังนี้
- การตรวจทางทวารหนักโดยแพทย์ผู้เชี่ยวชาญ
- การตรวจเลือดดูระดับ PSA ซึ่งใช้ในการคัดกรองมะเร็งต่อมลูกหมาก
- การตัดชิ้นเนื้อร่วมกับอัลตร้าซาวด์เพื่อดูผลทางพยาธิวิทยา
จากนั้นจะได้ผลการวินิจฉัยและบอกถึงความรุนแรงของโรค ที่เรียกว่า GLEASON SCORE จำนวนชิ้นเนื้อที่เจอเซลล์มะเร็ง พร้อมกับการเอกเรย์เพื่อดูการลุกลามของโรคในการกำหนดระยะโรค
ในอดีตการรักษามะเร็งต่อมลูกหมากจะเป็นการผ่าตัดมาพัฒนาโดย การใช้รังสีชนิดฝังไม่ว่าจะเป็นโอโอดีนหรืออิริเดียมส่วนการฉายรังสีจะใช้ปริมาณรังสีต่อครั้งต่ำและจำนวนครั้งสูงถึง 39 ครั้งหรือ 7-8 สัปดาห์ ในปัจจุบันพบว่าเซลล์มะเร็งต่อมลูกหมากตอบสนองได้ดีต่อปริมาณรังสีสูง จึงมีการใช้จำนวนครั้งการรักษาน้อยลง วิธีหนึ่งที่ใช้ในปัจจุบันเรียกว่า SBRT หรือรังสีร่วมพิกัดเสมือนผ่าตัด ซึ่งสามารถที่จะทำให้การรักษามะเร็งต่อมลูกหมากใช้การฉายรังสีเพียง 5 ครั้งเท่านั้น ทำให้ได้ปริมาณรังสีที่สูงในขณะที่ผลการรักษาดีและปลอดภัย ในปัจจุบันได้เป็นทียอมรับ SBRT เป็นวิธีการรักษาที่ปลอดภัยและได้ผลในกลุ่มที่มีความเสี่ยงกลางต่ำ (LOW INTERMEDIAYE RISK) โดยประวัติการรักษาด้วย SBRT เริ่มตั้งแต่ปี 2000 ในปัจจุบันมีรายงานที่เปรียบเทียบถึงผลการรักษามากมาย
และมีบางรายงานที่แสดงถึงการใช้ SBRT ที่ได้ผลที่ดีกว่าใช้การรักษาโดยฉายรังสี ปริมาณต่ำระยะเวลา 7-8 สัปดาห์ ส่วนใหญ่กลุ่มที่มีความเสี่ยงสูงอยู่ในระหว่างการศึกษาและเป็นที่ยอมรับมากขึ้น การที่จะเลือกว่าใช้ SBRT หรือไม่ แพทย์รังสีมะเร็งวิทยา จะเป็นผู้ที่เปรียบเทียบวิธีการรักษาเพื่อการตัดสินใจ โดยเฉพาะเมื่อเทียบกับการฝั่งแร่ ซึ่งมีความเสี่ยงต่อเลือดออก ติดเชื้อ อยู่โรงพยาบาลนานหรือใส่สายปัสสาวะ
โดยสรุปการรักษามะเร็งต่อมลูกหมากควรได้รับการดูแลร่วมกันของศัลยแพทย์รังสีแพทย์ และอายุรแพทย์ เพราะจะมีข้อบ่งชี้ ที่แตกต่างกัน SBRT เป็นหนึ่งในวิธีการที่ใช้แทนที่การผ่าตัดหรือการฉายรังสีระยะยาว
ศ.นพ.พิทยภูมิ ภัทรนุธาพร
The post SBRT รังสีร่วมพิกัดมะเร็งต่อมลูกหมาก appeared first on โรงพยาบาลเฉพาะทางมะเร็งแคนเซอร์อลิอันซ์ ศรีราชา.
]]>The post การฉายรังสี SBRT รักษามะเร็งแพร่กระจายที่ตับ appeared first on โรงพยาบาลเฉพาะทางมะเร็งแคนเซอร์อลิอันซ์ ศรีราชา.
]]>การฉายรังสี SBRT รักษามะเร็งแพร่กระจายที่ตับ (ตอนที่ 1)
การฉายรังสี SBRT รักษามะเร็งแพร่กระจายที่ตับ (ตอนที่ 1)
ในเดือนที่ผ่านมา ผมได้รับปรึกษาผู้ป่วยมะเร็งลำไส้ใหญ่ที่กระจายไปตับ 2 ราย ทั้ง 2 ราย ได้รับการรักษาด้วย ยาเคมีบำบัดมาตรฐานคือ Folfox และ Folfiri ร่วมกับยามุ่งเป้ามาแล้ว แต่โรคที่ตับลุกลามมากขึ้นพร้อมๆ กับค่า CEA ที่สูงขึ้น โดย 1 ใน 2 รายได้รับการผ่าตัดเอาก้อนที่ตับออกหลายก้อน ครั้งนี้ไม่สามารถผ่าตัดได้อีก ทั้ง 2 คนเริ่มมีอาการปวดชายโครง
เราจะทำอย่างไรดี เมื่อผู้ป่วยผ่านการรักษามาตรฐาน ทั้งยาเคมีบำบัด ยามุ่งเป้า และการผ่าตัดมาแล้ว สิ่งที่ผู้ป่วยได้รับคำแนะนำ คือการรักษาตามอาการ โดยใช้ยาแก้ปวดตามลำดับ จนกระทั่งมอร์ฟีน ซึ่งจะนำไปสู่อาการตับวาย พร้อมทั้งคุณภาพชีวิตที่แย่ลง จากอาการซึมของยา และรู้สึกหมดหวัง
มะเร็งแพร่กระจายที่ตับ (Liver metastases) สามารถพบได้ในภายหลังหรือในเวลาเดียวกันกับการวินิจโรค เป็นตำแหน่งการกระจายที่พบบ่อยไม่ว่าจะเป็นมะเร็งลำไส้ใหญ่ ตับอ่อน เต้านม และปอด ซึ่งทำให้อัตราการอยู่รอดต่ำ
การรักษาหลัก จะเป็นยาเคมีบำบัด แต่ในกลุ่ม Oligometastatic disease ที่การแพร่กระจายอยู่ในวงจำกัด การกระจายเพียงตำแหน่งเดียว มีการกระจายเพียง 1-3 ก้อน และตำแหน่งที่สามารถทำการผ่าตัดได้ จะเป็นข้อบ่งชี้สำคัญในการผ่าตัด โดยเฉพาะในมะเร็งลำไส้ใหญ่ ที่พบว่าสามารถเพิ่มอัตราการอยู่รอดได้
ปัจจุบันจากรายงานการศึกษาหลายฉบับ ได้เปลี่ยนมิติการรักษามาเป็นรังสีรักษาโดยเฉพาะผู้ป่วยกลุ่มนี้ เมื่อไม่สามารถผ่าตัดได้
ในอดีตรังสีจะไม่มีบทบาทในการรักษา เพราะเป็นอันตรายต่อตับ โดยเฉพาะภาวะแทรกซ้อนที่เรียกว่า Radiation-induced liver disease (RILD) ที่จะนำไปสู่ภาวะตับวายได้
ในปัจจุบันด้วยความก้าวหน้าทางเทคโนโลยีเทคนิคที่เรียกว่า SBRT (Stereotactic body radiation ร่วมกับ Respiratory Gating) ซึ่งใช้ควบคุมการหายใจ ในผู้ป่วยที่หายใจไม่สม่ำเสมอ เพื่อควบคุมลำรังสี ให้ถูกเฉพาะเนื้องอกโดยเนื้อเยื่อตับปกติ ปลอดภัยจากรังสี เกิดสภาพเสมือผ่าตัด
ปัจจุบันจึงถูกเลือกใช่ในข้อบ่งชี้ ดังนี้
- ไม่สามารถผ่าตัด หรือการจี้ด้วยคลื่น RF
- มีการกระจายในตำแหน่งอื่นๆ เช่น กระดูก สมอง
- มีอาการปวดจากก้อนมีขนาดใหญ่ หรือมีความเสี่ยงต่อการแตกทะลุ หรือมีเลือดออก
- มีการอุดตันของเส้นเลือดดำที่เรียกว่า Portal vein.
อย่างไรก็ตาม ก็มีข้อจำกัด และควรระวัง คือกลุ่มที่เนื้อตับไม่ปกติ จากการที่มีรอยโรคทำลายตับมาก หรือเป็นโรคตับแข็ง ที่การทำงานของตับไม่ดี ซึ่งทั้งหมดจะขึ้นอยู่กับดุลยพินิจของแพทย์ผู้รักษา คราวหน้าผมจะนำรายละเอียดการรักษา มาเล่าต่อนะครับ
GALLERY
โรงพยาบาลเฉพาะทางมะเร็งแคนเซอร์อลิอันซ์ ศรีราชา โรงพยาบาลเปิดทุกวัน เวลา 08:00 – 20:00 น.
contact@canceralliance.co.th
The post การฉายรังสี SBRT รักษามะเร็งแพร่กระจายที่ตับ appeared first on โรงพยาบาลเฉพาะทางมะเร็งแคนเซอร์อลิอันซ์ ศรีราชา.
]]>The post การฉายรังสี SBRT รักษามะเร็งแพร่กระจายที่ตับ (ตอนที่ 2) appeared first on โรงพยาบาลเฉพาะทางมะเร็งแคนเซอร์อลิอันซ์ ศรีราชา.
]]>การฉายรังสี SBRT รักษามะเร็งแพร่กระจายที่ตับ (ตอนที่ 2)
การฉายรังสี SBRT รักษามะเร็งแพร่กระจายที่ตับ (ตอนที่ 2)
ปัญหาของผู้ป่วยที่มีมะเร็งกระจายไปที่ตับและไม่สามารถควบคุมด้วยการผ่าตัด หรือยาเคมีบำบัด รวมทั้งยามุ่งเป้า คืออาการ ปวดท้อง จากการตึงของแคปซูลที่หุ้มตับ คลื่นไส้,อาเจียน,เหลือง,น้ำหนักลด,เหงื่อออกในเวลากลางคืน
ซึ่งมีรายงานการบรรเทาอาการด้วยการฉายทั้งตับ หรือเฉพาะส่วนของตับที่ได้ผลดี และเพิ่มคุณภาพชีวิต 53 ถึง 66 % โดยอาการดีขึ้นภายใน 2 สัปดาห์ นำไปสู่การรักษาด้วยเทคนิค SBRT ในปัจจุบัน
อดีต การฉายรังสีเทคนิคทั่วไป จะไม่ค่อยมีบทบาทในการรักษาโรคมะเร็งที่ตับ เพราะเนื้อตับจะทนรังสีได้เพียง 30 Gy(2Gy) ต่อครั้ง และเทคนิคทั่วไปไม่สามารถให้ปริมาณรังสีที่จำเพาะในก้อนมะเร็งได้ ทำให้ปริมาณรังสีที่ได้ ไม่เพียงพอในการควบคุมโรค จึงได้ประโยชน์ในการรักษาไม่มากและเสี่ยงต่อภาวะแทรกซ้อน
ปัจจุบัน ความก้าวหน้าทางคอมพิวเตอร์ ที่กำหนดเป้าหมายได้ชัดเจน มีการบริหารการเคลื่อนไหวของตับ รวมทั้งการรวมรังสีให้จำเพาะที่ก้อนมะเร็ง ทำให้การใช้ปริมาณรังสีสูง 45 ถึง 60 Gy 3-5 ครั้ง ใน 1-2 สัปดาห์
การเลือกผู้ป่วยและเทคนิคการรักษา ในผู้ป่วยจำนวนที่มีการกระจายน้อยกว่า 3 ก้อน ขนาดแต่ละก้อนน้อยกว่า 6ซม. รวมแล้วไม่เกิน 15 ซม. มีตับดี เหลือมากกว่า 1000 ซีซี และต้องวางแผนให้เนื้อตับอย่างน้อย 700 ซีซี ที่ได้ปริมาณรังสีน้อยกว่า 15 Gy
ผลการรักษา พบว่าอัตราการควบคุมโรคที่ตับเฉลี่ยสูงถึง 80% ในระยะ 2 ปี (32 – 91%) อัตราการอยู่รอดที่ 2 ปี 26 -75% โดยขึ้นอยู่กับการควบคุมโรคนอกตับด้วย
ยาเคมีบำบัด หรือยามุ่งเป้า
ภาวะแทรกซ้อน Radiation-induced disease (RILD) พบที่ 4-8 สัปดาห์ หลังการฉายรังสีขึ้นอยู่กับปริมาณเนื้อตับที่ถูกรังสี การทำงานของตับก่อนรักษา สภาวะโรคร่วมนำไปสู่อาการอ่อนเพลีย,ปวดท้อง,ตับโต,แม้ว่า RILD มักจะเกิดจากการฉายทั้งตับ แต่ก็มีรายงานจาก SBRT ได้ ส่วนภาวะแทรกซ้อนอื่นๆ ของอวัยวะข้างเคียง ก็อาจจะเกิดประมาณ 5%
อย่างไรก็ตาม ทุกเทคโนโลยีมีข้อจำกัด มีทั้งข้อดีและข้อเสีย ซึ่งท่านควรปรึกษาแพทย์ผู้ดูแล และแพทย์ผู้เชี่ยวชาญเพื่อประเมินก่อนการรักษาจะเป็นประโยชน์ต่อผู้ป่วย
GALLERY
แหล่งอ้างอิง : journal.netHepatoma Res2020;6:56.10.20517/2364-5079.2020.37
Can radiotherapy finally “go live” in the management of liver metastases?
โดย Reggie G.John และคณะจาก National University Cancer lnstitute Singapore.
โรงพยาบาลเฉพาะทางมะเร็งแคนเซอร์อลิอันซ์ ศรีราชา โรงพยาบาลเปิดทุกวัน เวลา 08:00 – 20:00 น.
contact@canceralliance.co.th
The post การฉายรังสี SBRT รักษามะเร็งแพร่กระจายที่ตับ (ตอนที่ 2) appeared first on โรงพยาบาลเฉพาะทางมะเร็งแคนเซอร์อลิอันซ์ ศรีราชา.
]]>The post SBRTฉายรังสีเทคนิคขั้นสูง appeared first on โรงพยาบาลเฉพาะทางมะเร็งแคนเซอร์อลิอันซ์ ศรีราชา.
]]>
SBRT ฉายรังสีเทคนิคขั้นสูง
SBRT ฉายรังสีเทคนิคขั้นสูง
“แม่นยำมาก”
“ใช้เวลารักษาน้อยลงมาก”
“ลดผลข้างเคียงได้อย่างมาก”
“อายุเยอะ ผ่าตัดมีความเสี่ยงสูง”
“ไม่ต้องผ่า ไม่ต้องนอนโรงพยาบาล”
“ก้อนเคลื่อนไหวก็ยังตามจับตำแหน่งของก้อนได้”
“มะเร็งก้อนเล็ก ผ่าไม่ได้ แต่ฉายรังสีรักษาให้หายได้”
การฉายรังสีร่วมพิกัด (Stereotactic body radiation หรือ SBRT) เป็นการฉายรังสีเทคโนโลยีขั้นสูงของการรักษาโรคมะเร็ง ที่ได้ผลเหมือนการผ่าตัด จึงเรียกว่า รังสีศัลยกรรม ผู้ป่วยจำนวนมากมายได้ประโยชน์จากการฉายรังสีศัลยกรรม เห็นผลการรักษาที่ดีและชัดเจนเป็นอย่างมาก
เบื้องหลังในการมอบความปลอดภัยและประโยชน์ในการรักษามาสู่คนไข้มะเร็งด้วยเทคนิคนี้ นอกจากจะต้องใช้เครื่องฉายรังสีสมัยใหม่ ยังต้องมีระบบภาพนำวิถี เพื่อการระบุตำแหน่งของก้อนมะเร็งได้อย่างแม่นยำ และยังต้องประกอบด้วยทีมแพทย์ที่มีประสบการณ์ในการใช้เทคนิคขั้นสูงนี้อีกด้วย
SBRT จะนำรังสีพุ่งตรงไปยังเนื้อเยื่อกลุ่มเป้าหมายอย่างแม่นยำ จึงลดโอกาสที่เนื้อเยื่อรอบๆจะถูกทำลายให้น้อยที่สุด ก้อนมะเร็งจะรับรังสีปริมาณที่คำนวณแล้วอย่างแม่นยำเพื่อทำลายก้อนมะเร็งให้หายไป การฉายรังสีเพื่อรักษาด้วยเทคนิคนี้ จึงใช้เวลาน้อยลง ผลข้างเคียงลดลง และใช้ทดแทนการผ่าตัดได้ในบางกรณีเช่น ก้อนที่มีขนาดเล็ก ก้อนอยู่ในบริเวณที่มีความเสี่ยงสูงในการผ่าตัด ผู้ป่วยอายุมากที่มีความเสี่ยงสูงในการผ่าตัด
นอกจากนี้แล้ว ในขณะที่ก้อนเคลื่อนไหว การฉายรังสีด้วยเทคนิค SBRT ก็ยังสามารถฉายรังสีไปยังก้อนมะเร็งขนาดเล็กที่เคลื่อนไหว ได้อย่างแม่นยำ เช่น ก้อนมะเร็งที่เคลื่อนไหวตามจังหวะการหายใจของผู้ป่วยขณะที่กำลังฉายรังสี
อย่างไรก็ตาม การฉายรังสีด้วยเทคนิค SBRT ไม่สามารถใช้ได้กับทุกชนิดมะเร็ง หรือ ทุกระยะของมะเร็ง
รังสีแพทย์ผู้ทำการรักษาจะเป็นผู้พิจารณาว่าใครจะได้รับประโยชน์จากเทคนิคการรักษานี้ เมื่อแพทย์เห็นว่าโรคและระยะของมะเร็งเหมาะสมกับการฉายรังสีด้วยเทคนิคนี้ แพทย์จะทำการนัดเพื่อทำการจำลองการฉายรังสี (Simulation) โดยจะทำการเอกซเรย์คอมพิวเตอร์ เพื่อตรวจสอบตำแหน่งและขอบเขตที่แม่นยำของก้อน รวมถึงตรวจสอบการเคลื่อนไหวของก้อนมะเร็งที่เคลื่อนไหวไปตามจังหวะของการหายใจหรือการขยับร่างกาย นักฟิสิกส์จะคำนวณปริมาณรังสีเพื่อให้ได้ปริมาณที่เหมาะสมที่สุดกับก้อนเนื้อ
และในสัปดาห์ต่อมา แพทย์จะนัดเข้ารับการฉายรังสีด้วยเทคนิค SBRT ซึ่งผู้ป่วยจะได้รับการจัดท่าเหมือนวันที่ทำการจำลอง (Simulation) การฉายรังสี เมื่อฉายรังสีเสร็จในแต่ละครั้ง ผู้ป่วยสามารถกลับบ้านได้ ม่ต้องนอนโรงพยาบาล และหลังการฉายรังสีจบ แพทย์จะนัดติดตามผลการรักษาเป็นระยะ
ผลข้างเคียงของการฉายรังสีด้วยเทคนิค SBRT ที่พบบ่อย ได้แก่ อ่อนเพลีย คลื่นไส้ อาเจียน ซึ่งแพทย์จะให้ข้อมูลกับคนไข้ถึงอาการข้างเคียงของการฉายรังสีสำหรับผู้ป่วยแต่ละราย ด้วยความแม่นยำอย่างมาก รวมถึงความสามารถในการจับภาพเคลื่อนไหวได้อย่างแม่นยำ การฉายรังสีด้วยวิธีนี้จึงเหมาะสมกับก้อนขนาดเล็ก หรือก้อนอยู่ในตำแหน่งที่มีความเสี่ยงสูงในการผ่าตัด เช่น
- มะเร็งหรือเนื้องอกสมอง
- มะเร็งปอดระยะเริ่มต้น
- มะเร็งปอดที่มีการกลับเป็นซ้ำ
- มะเร็งไต
- มะเร็งต่อมลูกหมาก
- มะเร็งตับระยะเริ่มต้น
- เพิ่มคุณภาพชีวิตผู้ป่วยมะเร็งตับระยะแพร่กระจาย
- ลดความปวดในผู้ป่วยมะเร็งกระดูกและไขสันหลัง
โรงพยาบาลเฉพาะทางมะเร็ง CAH มุ่งมั่น ในการให้การรักษาคนไข้มะเร็งด้วยมาตรฐานการรักษา เครื่องมือขั้นสูงและทีมแพทย์เฉพาะทาง เพื่อความสุขและคุณภาพชีวิตของคนไข้มะเร็งทุกคน
บทความสุขภาพ
ตรวจคัดกรอง 10 มะเร็งในครั้งเดียว
รู้ทัน ป้องกันได้ กับโปรแกรมตรวจสุขภาพ
วัคซีนป้องกันมะเร็งปากมดลูก
โรงพยาบาลเฉพาะทางมะเร็งแคนเซอร์อลิอันซ์ ศรีราชา โรงพยาบาลเปิดทุกวัน เวลา 08:00 – 20:00 น.
contact@canceralliance.co.th
The post SBRTฉายรังสีเทคนิคขั้นสูง appeared first on โรงพยาบาลเฉพาะทางมะเร็งแคนเซอร์อลิอันซ์ ศรีราชา.
]]>