ฉายรังสี กี่ครั้งจึงจะเรียกว่าพอ ?
คำถามแบบนี้ไม่มี “คำตอบตายตัว” เพราะจำนวนครั้งของการฉายแสง 
(number of fractions) ขึ้นกับชนิดมะเร็ง ระยะ ตำแหน่งของก้อน เทคนิคที่ใช้ในการฉาย รวมถึงเป้าหมายการรักษา เช่น ในบางรายหวังผลหายขาด บางรายหวังผลลดความเจ็บปวด ซึ่งหมายความว่า คำว่า “พอ” ของผู้ป่วยแต่ละรายนอกจากจะพิจารณาจากโรคมะเร็งและเทคนิคการฉายแล้ว ยังมีความหมายไม่เหมือนกันสำหรับผู้ป่วยแต่ละรายอีกด้วย โดยหากเรานิยามว่า คำว่าพอหมายถึง การรักษาที่จะสามารถควบคุมโรคได้โดยไม่ทำให้เนื้อเยื่อปกติข้างเคียงกับก้อนมะเร็งได้รับผลกระทบหรือเกิดความเสียหายจนเกินรับได้ (BED: Biologically Effective Dose) คำว่าพอ ต้องสมดุลระหว่างการควบคุมมะเร็งได้ กับ ผลข้างเคียงที่จะได้รับ ทั้งนี้จากหลักการพิจารณาโดยทั่วไปมีข้อควรรู้ดังนี้
ผลข้างเคียงของการไม่ปรับเทคนิคหรือจำนวนครั้งของการฉายรังสีให้เหมาะสมคือ การที่อวัยวะข้างเคียงที่ทนรังสีได้น้อยจะถูกทำลาย หากในตัวอย่างในที่นี้คือมะเร็งปากมดลูก กระเพาะปัสสาวะที่อยู่ใกล้ๆกับปากมดลูก เมื่อได้รับรังสีปริมาณสูง กระเพาะปัสสาวะจะอักเสบจะทำให้ผู้ป่วยมีคุณภาพชีวิตที่ลดลงอย่างมากและอาจยืดเยื้อหลายปี ซึ่งอาจทำให้มีอาการเช่น ปัสสาวะเป็นเลือด กลั้นปัสสาวะไม่ได้ เกิดผังผืด ทั้งนี้จำนวนครั้งของการฉายรังสีในเทคนิคแต่ละเทคนิคทำให้จำนวนครั้งของการฉายไม่เท่ากัน และผลข้างเคียงที่ได้รับก็ไม่เท่ากัน การลดจำนวนครั้งที่ฉายลงและยังคงความแม่นยำสามารถทำได้หากเครื่องฉายรังสีสามารถฉายเทคนิคขั้นสูงได้ และแพทย์สามารถใช้เทคนิคขั้นสูงได้ ดังนั้นการให้ความสำคัญกับจำนวนครั้งเพียงอย่างเดียว อาจทำให้ได้รับข้อมูลที่ไม่ครบถ้วน เพราะการลดจำนวนครั้งได้นั้นควรต้องอยู่บนเทคนิคการฉายรังสีที่สามารถทำได้ด้วย
โรงพยาบาลเฉพาะทางมะเร็งแคนเซอร์อลิอันซ์ ศรีราชา โรงพยาบาลเปิดทุกวัน เวลา 08:00 – 20:00 น.
contact@canceralliance.co.th
