SBRT รังสีรักษาร่วมพิกัด
ในมะเร็งระยะแพร่กระจาย

หลังจากที่มีบทความเรื่อง SBRT หรือรังสีร่วมพิกัดในมะเร็งปอด ก็มีคำถามจากท่านผู้อ่านเรื่องมะเร็งในระยะแพร่กระจาย จะมารักษาได้หรือไม่

โดยความเข้าใจในอดีต เมื่อมีการกระจายเกิดขึ้น การรักษาต้องเป็นการใช้ยา ซึ่งส่วนใหญ่เป็นยาเคมีบำบัด ในปัจจุบันก็จะมียามุ่งเป้า

แต่ต่อมา มีการค้นพบธรรมชาติ ที่แตกต่างกันของคำว่าแพร่กระจาย เพราะมีพยากรณ์โรคที่แตกต่างกัน ดังตัวอย่าง การรักษาด้วยการผ่าตัด ในหลายตำแหน่ง เช่น สมอง ปอด หรือตับ ซึ่งมีรายงานที่อัตราการอยู่รอดแตกต่างกันอย่างชัดเจน กับการไม่ผ่าตัด

จนกระทั่งในภายหลัง เกิดคำว่า Oligometaststasis ซึ่งแปลว่าเป็นการกระจายเล็กน้อย ซึ่งอธิบายได้ตามรูปภาพ ทางซ้ายรอยโรคเป็นเพียงตำแหน่งเดียว การรักษาด้วยการผ่าตัดหรือการฉายรังสี ก็จะเป็นบทบาทหลัก ก็จะเป็นเรื่องยาเคมีบำบัด การรักษาด้วยรังสี
ก็จะเป็นเพียงการบรรเทาอาการ

ส่วนในภาพกลาง คือ คำว่า oligometaststais ซึ่งมีความหมายว่ากระจาย 3-5 ใน 1-2 อวัยวะ พวกนี้ ก็จะมีความหวังในการควบคุมโรคได้ ในอดีต เราคงไม่สามารถรักษาโรคเหล่านี้ได้ ในผู้ป่วยที่มีการกะจายดัวยรังสี แต่ในปัจจุบัน ด้วยรังสี ร่วมพิกัด SBRT จึงเป็นความหวัง และมีรายงาน เพิ่มขึ้นเรื่อยๆทั้งในตับ และปอด

ทั้งนี้ แพทย์ ทางรังสีมะเร็งวิทยา จะเป็นผู้พิจารณา ในผู้ป่วยที่มี สภาวะร่างกายที่ดี รอยโรคปฐมภูมิ ควบคุมได้ ขนาดรอยโรค และอวัยวะข้างเคียง ที่จะต้องปลอดภัย จากการให้รังสี เป็นสำคัญ ดังนั้น SBRT จึงอาจจะเป็นอีกหนึ่งทางเลือกในผู้ป่วยที่มีการกระจายของโรค ที่ปอดหรือ ตับ

ศ.นพ.พิทยภูมิ ภัทรนุธาพร

Language »